Emblem
Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің
ресми ақпараттық ресурсы
Menu
Emblem
Close button

Қазақтың ақбас тұқымды ірі қара малын өсіру саласын дамыту туралы депутаттық сауал

Жұма, 10 Сәуір 2020, 13:31:20
Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаттары М. Жұмағазиевтің, Ә. Нұралиевтің, Д. Мусинның, С. Еңсегеновтің 2020 жылғы 7 ақпандағы №16-13-36 дс қазақтың ақбас тұқымды ірі қара малын өсіру саласын дамытуға қатысты депутаттық сауалына жауап.

Премьер-Министр — Асқар Мамин

Қазақтың ақбас тұқымды ірі қара малын өсіру саласын дамыту туралы Сіздердің депутаттық сауалдарыңызды қарап, келесіні хабарлаймын.

Біріздендіру, сәйкестендіру шараларын, сондай-ақ цифрландыру бағдарламасын іске асыру, жалпы асыл тұқымды мал шаруашылығының тиімді жүйесін құру мақсатында заманауи нормативтік құқықтық базаны қалыптастыруға қатысты.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің заң жобалау жұмыстарының 2019 жылға арналған жоспарына сәйкес «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне асыл тұқымды мал шаруашылығы мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының жобасы (бұдан әрі – заң жобасы) әзірленді. Аталған Заң жобасы қазіргі уақытта Қазақстан Республикасының Парламенті Мәжілісінде қарастырылуда.

Заң жобасының негізгі мақсаты асыл тұқымды мал шаруашылығы жүйесіне халықаралық озық тәжірибені енгізуді қамтамасыз ететін заңнамалық базаны құру болып табылады. Сондай-ақ Заң жобасында асыл тұқымды малдарды индекстік бағалау және малдың шығу тегін нақты анықтауға мүмкіндік беретін молекулярлық-генетикалық сараптама жүргізу сияқты заманауи тәсілдемелер көзделген.

Сондай-ақ Заң жобасында «асыл тұқымды мал», «асыл тұқымдық құндылық», «ауыл шаруашылығы жануарлары» және басқа терминдер халықаралық шарттарға, атап айтқанда Еуразиялық экономикалық одақ шеңберінде ауыл шаруашылығы жануарларымен селекциялық-асыл тұқымдық жұмыс жүргізуді біріздендіруге бағытталған шаралар туралы келісімге сәйкес келтіріледі.

«Цифрлық Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы аясында агроөнеркәсіптік кешенде 2014 жылдан бастап асыл тұқымды мал шаруашылығын есепке алу жүйесі селекциялық және асылдандыру жұмысының ақпараттық базасы арқылы автоматтандырылған форматқа ауыстырылды. Асыл тұқымды мал мәртебесін беру және асыл тұқымдық куәліктер беру, малды бағалау нәтижелері, малдың асыл тұқымдық құндылығын және малдың шығу тегін анықтау жөніндегі барлық іс-әрекеттер ашық қолжетімді ақпараттық базада жүзеге асырылады.

Селекциялық және асыл тұқымдық жұмыстың ақпараттық базасы арқылы асыл тұқымды мал шаруашылығын дамытуға және мал шаруашылығы өнімдерін өндіруге ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерді субсидиялау тәртібі автоматтандырылды. Мысалы, қазақтың ақ бас тұқымын өсірумен айналысатын фермердің үйде отырып субсидия алуға өтінім беруге мүмкіндігі бар.

Қазіргі заманғы нормативтік құқықтық базаны құру үшін заң жобасында жануарларға индекстік бағалау жүргізу қағидаларын, жануарларға молекулалық генетикалық сараптама жүргізу қағидаларын әзірлеу және бекіту көзделген.

Мүдделі органдар мен ұйымдардың ұсыныстарын ескере отырып, қазақтың ақбас тұқымы туралы арнайы бағдарламаны қабылдауға қатысты.

Қазақстан Республикасы мемлекеттік жоспарлау жүйесінің талаптарын ескере отырып, жекелеген саланың немесе нақты өңірдің (қаланың, аумақтың) проблемаларын шешуге бағытталған жеке бағдарламаны әзірлеуге жол берілмейді.

Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіптік кешенін дамытудың 2017-2021 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде асыл тұқымды мал шаруашылығын дамытуды және мал шаруашылығы өнімдерін өндіруді субсидиялау арқылы ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерді мемлекеттік қолдау жөнінде шаралар көзделген.

Жалпы қазақтың ақбас тұқымы туралы арнайы бағдарлама қабылдау мақсатқа сай емес деп санаймыз, себебі осы тұқымды дамыту мен жетілдіру «Білім мен ғылыми зерттеулердің қолжетімділігін арттыру» ғылыми бағдарламасының 101 «Ғылыми зерттеулер мен іс-шараларды бағдарламалық-нысаналы қаржыландыру» кіші бағдарламасы шеңберінде жүзеге асырылуда.

Осылайша, Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті «Солтүстік өңірде қазақтың ақбас, әулиекөл тұқымды ірі қара малының шаруашылыққа пайдалы белгілерін жетілдіру жөніндегі бағдарламаны әзірлеу» іс-шарасы бойынша ірі қара малды генетикалық паспорттау жұмыстарын жүргізуде.

Жауапты мемлекеттік органдар мен Қазақтың ақбас тұқымының республикалық палатасы тараптарынан селекциялық және асыл тұқымды жұмыстардың сапасын бағалау тетіктерін жетілдіруге, олардың асыл тұқымды мал шаруашылығының жай-күйіне және дамыту деңгейіне жауапкершілігін нақтылауға қатысты.

Селекциялық және асыл тұқымды жұмыстардың сапасын бағалау тетіктерін жетілдіру мақсатында заң жобасында Республикалық палаталарда мамандардың – бонитерлердің біліктілігін растау көзделген.

Сондай-ақ жоғарыда аталған заң жобасында Республикалық палаталардың жауапкершілігін заңды деңгейде бекіту туралы алғашқы рет жаңа бап қарастырылып отыр.

Жалпы жауапты мемлекеттік органдар мен Республикалық палата тарапынан селекциялық және асыл тұқымдық жұмыстың сапасын бағалау тетіктерін жетілдіру мәселелері Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісіндегі заң жобасын талқылау жөніндегі жұмыс тобының отырысы шеңберінде қосымша қаралатын болады.

Мал шаруашылығы мамандары мәртебесін көтеруге қатысты.

Шалғайдағы жайылымдарда мал шаруашылығымен айналысатын малшылардың балаларын интернатқа орналастыру, олардың жоғарғы оқу орындарына түсу үшін квота, сондай-ақ малшыларды әлеуметтік қолдаудың басқа да шаралары (зейнеткерлік жас ретінде) Үкімет тарапынан саланың дамуына серпін береді.

Бүгінгі таңда ауылдық жерлерде тұратын талапкерлердің жоғары оқу орнына түсу кезінде ауылдық квота есебінен және жалпы білім беру тапсырысы негізінде екі мүмкіндігі бар.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 28 ақпандағы № 264 қаулысына (бұдан әрі – Қаулы) сәйкес ауылдың әлеуметтік-экономикалық дамуын айқындайтын мамандықтар бойынша ауыл жастары арасынан шыққан азаматтар үшін квота мөлшері 30% бекітілген. Мемлекеттік білім беру тапсырысы бойынша ауылдық квота ауылда кадрларға қажеттілік бойынша сұраныстарға барынша жақын.

Қазіргі кезде осы Қаулыға «Ауыл шаруашылығы және биоресурстар» және «Ветеринария» сияқты білім беру бағдарламалары бойынша салаларда ауылдың әлеуметтік-экономикалық дамуын айқындайтын ауыл жастары арасынан шыққан азаматтар үшін қабылдау квотасын 30%-дан 50%-ға дейін ұлғайту жөнінде өзгерістер мен толықтырулар енгізу жоспарлануда.

Сонымен қатар, 2014 жылдан бастап республикада «Мәңгілік ел жастары – индустрияға!» – «Серпін-2050» жобасы іске асырылуда, оған ауыл жастары арасынан шыққан азаматтар ғана қатысады (Алматы, Жамбыл, Қызылорда, Маңғыстау, Түркістан облыстары). Олар үшін техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі және жоғары білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарына оқуға түсу кезінде 10% мөлшерінде қабылдау квотасы бекітілді.

Нәтижелі жұмыспен қамтуды және жаппай кәсіпкерлікті дамытудың 2017 – 2021 жылдарға арналған «Еңбек» мемлекеттік бағдарламасы (бұдан әрі – «Еңбек» бағдарламасы) шеңберінде ауыл тұрғындарын, оның ішінде малшылар үшін мемлекеттік қолдаудың мынадай түрлері көзделген: жаңа бизнес-идеяларды іске асыру үшін микрокредиттер, мемлекеттік гранттар беру, «Бастау-Бизнес» жобасы бойынша кәсіпкерлік негіздеріне тегін оқыту. Ауыл тұрғындары асыл тұқымды малды өсіру үшін осы құралдарды пайдалана алады.

2019 жылы 17 774 микрокредит, оның ішінде ауылдық жерлерде – жалпы сомасы 59,6 млрд теңгеге 15 633 (жылдық жоспардың 93,8%) берілді.

«Еңбек» бағдарламасы бойынша кәсіпкерлікті дамытудың негізгі салалары мал шаруашылығы, өсімдік шаруашылығы және қызмет көрсету (қоғамдық тамақтану пункттері, шаштараздар, ТҚС және т.б.) сияқты ауыл шаруашылығы салалары болып табылады.

Ағымдағы жылы «Еңбек» бағдарламасы шеңберінде ауылдағы кәсіпкерлікті дамытуға 43,3 млрд.теңге сомаға 11294 микрокредит беру жоспарланған.

Бұрынғы асыл тұқымдық зауыттар мен шаруашылықтарға шоғырланған селекциялық асыл тұқымдық жұмыстың жоғары деңгейі бар қазақтың ақбас тұқымды малының сапалы асыл тұқымдық тектік қорын сақтауға қатысты

2020 жылдың 1 қаңтарына Палатада тіркелген қазақтың ақбас асыл тұқымды малының саны 356,514 мың басты құрайды. Палата құрамына 302 фермерлік шаруашылық кіреді, соңғы он жылда осы тұқымның асыл тұқымды мал басының саны 240 мың басқа артты, ал өнімділік 12-17%-ға артты. 2019 жылы 42 мыңнан астам қазақтың ақбас тұқымды басы сатылды, бұл барлық нарықтың 65%-дан астамын құрайды.

Қазақтың ақбас тұқымының генеалогиялық құрылымы көптеген туыстық топтардан, генеалогиялық және зауыттық желілерден, сондай-ақ типтерден көрініс тапқан. Оның ішінде жануарлардың 54%-ы 31 зауыттық желіге, 8 туыстық топқа және 47 түрлі генетикалық топқа жатады.

Қазақтың ақбас тұқымының гендік қорын сақтау және дамыту мақсатында Республикалық палата бұрынғы асыл тұқымды зауыттар мен шаруашылықтар базасында Батыс, Солтүстік, Орталық және Шығыс Қазақстанның 4 алдыңғы қатарлы шаруашылықтарында бұқашықтарды өнімділігі бойынша сынау жұмыстарын жүргізуде. Бұқашықтарды жеке азықтандыруды есепке алу жүйесі бойынша канадалық заманауи технология енгізілуде, ол генотип бойынша үздіктерді анықтауға мүмкіндік береді.

Жалпы қазіргі кезеңде тұқымның генетикалық әлеуетін арттыруға бағытталған қазақтың ақбас тұқымымен селекциялық асылдандыру жұмыстарын ұйымдастыру бойынша іс-шаралар кешенді түрде жүргізілуде.

 


Жаңалықтар тізбегі
30 Қазан 2020, 09:37
Қазақстан Президенті Солтүстік экономикалық ынтымақтастық жөніндегі халықаралық форумда сөз сөйледі
29 Қазан 2020, 23:13
Мемлекет басшысы «Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасының VII съезіне қатысты
29 Қазан 2020, 21:45
Шардара су қоймасын қайта жаңарту және гидротехникалық құрылыстардың жай-күйіне қатысты депутаттық сауал
29 Қазан 2020, 21:14
Көмірсутектер бойынша жер қойнауын пайдалану құқығын беру жөніндегі электрондық аукциондарды ұйымдастыруға қатысты депутаттық сауал
29 Қазан 2020, 20:14
«Жоғары патогенді құс тұмауының» таралуына қатысты депутаттық сауал
29 Қазан 2020, 20:08
Алматы облысы Ұйғыр ауданының суару каналдары мен су қоймаларын жөндеуге қатысты депутаттық сауал
29 Қазан 2020, 19:52
Қасым-Жомарт Тоқаев Реформалар жөніндегі Жоғары Кеңес төрағасының орынбасары Сэр Сума Чакрабартиді қабылдады
29 Қазан 2020, 19:45
Құс тұмауының таралуына жол бермеуге қатысты депутаттық сауал
29 Қазан 2020, 19:14
Е. Тоғжанов Ақтөбе және Батыс Қазақстан облыстарының коронавирустың ықтимал толқынына дайындығымен танысты
29 Қазан 2020, 18:47
ҚР Премьер-Министрі А. Мамин Қырғызстанның сыртқы істер министрі Р. Қазақбаевты қабылдады
29 Қазан 2020, 15:21
Ауылдарды интернетпен қамту, байланыс сапасын жақсарту және мемлекеттік қызметтерді автоматтандыру — Қазақстанда цифрландырудың дамуы
29 Қазан 2020, 14:59
Мемлекет басшысы Ішкі істер министрлігінің кеңейтілген алқа мәжілісін өткізді
28 Қазан 2020, 16:07
Мұнай өндіру коэффициентін ұлғайту және шығындарын оңтайландыру — энергетика саласын цифрландыру бойынша қандай жұмыс атқарылуда
28 Қазан 2020, 15:58
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ Басқарма төрағасы Дархан Қыдырәліні қабылдады
28 Қазан 2020, 12:00
Мемлекет басшысы «Самұрық-Қазына» Ұлттық әл-ауқат қоры» АҚ Басқарма Төрағасы Ахметжан Есімовті қабылдады
28 Қазан 2020, 11:32
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 23 қазандағы №698 Қаулысы
28 Қазан 2020, 10:54
Атырау облысына жұмыс сапары: Е. Тоғжанов өңірдің COVID-19 туындауы мүмкін екінші толқынына дайындығымен танысты
27 Қазан 2020, 21:40
Нұрсұлтан Назарбаев БАӘ Премьер-Министрінің орынбасары шейх Мансур бен Заид әл Нахаянмен кездесті
27 Қазан 2020, 20:21
Қазақстанға халықаралық әуе рейстерімен ұшып келу: ПТР-анықтаманың болуына қатысты қандай шектеу шаралары туралы білу керек
27 Қазан 2020, 18:48
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев ауыл шаруашылығы министрі Сапархан Омаровты қабылдады
27 Қазан 2020, 13:45
ҚР Үкіметінің отырысы, 27.10.2020
27 Қазан 2020, 13:36
Жұмыспен қамтудың жол картасы аясында шектес салаларда 100 мыңға жуық жұмыс орны құрылады — ЕХӘҚМ
27 Қазан 2020, 12:36
2025 жылға дейін 87 ауылдық елді мекен таза ауыз сумен қамтылады — ЭГТРМ
27 Қазан 2020, 12:06
Қазақстанда халықты сумен жабдықтау қызметтерімен қамту 92,6%-ға дейін жеткізілді — ҚР ИИДМ
27 Қазан 2020, 10:58
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 22 қазандағы №691 Қаулысы
27 Қазан 2020, 10:38
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 21 қазандағы №686 Қаулысы
27 Қазан 2020, 10:33
2021 жылы үш жаңа заң жобасын әзірлеу көзделіп отыр — Әділет министрлігі
27 Қазан 2020, 10:28
Азамат Әмірғалиев ҚР әділет вице-министрі болып тағайындалды
27 Қазан 2020, 10:22
Үкімет 2021 жылға арналған заң жобалау жұмыстарының жоспарын қарады
27 Қазан 2020, 10:16
ҚР Премьер-Министрі А. Мамин мен АҚШ сауда министрі У. Росс Қазақстан-Америка Іскерлік кеңесінің жұмысын бастап берді
27 Қазан 2020, 09:55
Премьер-Министр 2021 жылға арналған Жұмыспен қамтудың жол картасын жаңартуды тапсырды
27 Қазан 2020, 09:50
Халықты таза ауыз сумен қамту мәселесі – Үкіметтің стратегиялық міндеті
26 Қазан 2020, 20:10
Мемлекет басшысы Атырау облысының әкімі Махамбет Досмұхамбетовті қабылдады
26 Қазан 2020, 19:16
ҚР Премьер-Министрі А. Мамин COVID-19 таралуына жол бермеу жөніндегі ВАК отырысын өткізді
26 Қазан 2020, 19:00
Президент Әділет министрі Марат Бекетаевты қабылдады
26 Қазан 2020, 18:15
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Премьер-Министр Асқар Маминді қабылдады
26 Қазан 2020, 17:14
ҚР Премьер-Министрі А. Мамин Түркияның қорғаныс министрі Х. Акарды қабылдады
26 Қазан 2020, 16:10
Азық-түлік бағасы, экспорттаушыларды қолдау және электрондық сауда нарығы — Қазақстанның сауда саласының дамуы
26 Қазан 2020, 15:13
27 қазан күні Үкімет үйінде Қазақстан Үкіметінің отырысы өтеді
26 Қазан 2020, 11:24
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 20 қазандағы №679 Қаулысы
25 Қазан 2020, 09:53
Видеодайджест: «Аптаның айшықты оқиғалары» №83
23 Қазан 2020, 18:49
Мемлекеттік ақпараттық тапсырыс, мемлекеттік БАҚ-тарды біріктіру және ақпараттың қолжетімділігі мәселелері — Қазақстанда ақпарат жүйесінің дамуы
23 Қазан 2020, 18:34
Мемлекет басшысы Қызылорда облысының әкімі Гүлшара Әбдіқалықованы қабылдады
23 Қазан 2020, 16:18
Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан судьяларының VIII съезіне қатысты
23 Қазан 2020, 15:41
ҚР Премьер-Министрі А. Мамин Цифрландыру жөніндегі комиссияның отырысын өткізді
23 Қазан 2020, 15:02
ҚР Премьер-Министрі А. Мамин және ЕО елшілері экономиканы қалпына келтірудегі ынтымақтастықты талқылады
22 Қазан 2020, 18:42
Қасым-Жомарт Тоқаев Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің төртінші отырысына қатысты
22 Қазан 2020, 18:20
Гүлмира Исаева ҚР ауыл шаруашылығы вице-министрі қызметінен босатылды
22 Қазан 2020, 17:24
Инвестициялық ахуалды жақсарту жөніндегі кеңес ҚР экономикасын қалпына келтіру перспективасын қарастырды
22 Қазан 2020, 15:22
ҚР Премьер-Министрі А. Маминге Қазақстанда электромобильдерді шығаруды дамыту жоспары туралы баяндалды
Депутаттық сауал
© 2019 - 2020 Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Баспасөз Қызметі.
SoftDeCo компаниясының жобасы.