Астана қаласының 2025 жылғы қаңтар-қазан айлары бойынша әлеуметтік-экономикалық даму қорытындылары

2025 жылғы қаңтар-маусымда Астана қаласының жалпы өңірлік өнімінің көлемі 6 793,6 млрд теңгені, НКИ – 111,1%-ды құрады. 

Жалпы өңірлік өнімнің нақты көлем индексі

2025 жылғы қаңтар–маусым айларының қорытындысы бойынша Астана бойынша ЖӨӨ құрылымында басым бағыттар: көтерме және бөлшек сауда – 1420,4 млрд теңге (20,9%), көлік және қоймалау – 788,6 млрд теңге (11,6%), жылжымайтын мүлікпен жасалатын операциялар – 655,4 млрд теңге (9,6%), өнеркәсіп – 590,6 млрд теңге (8,6%), қаржылық және сақтандыру қызметі – 488,8 млрд теңге (7,1%), өнімдерге және импортқа салынған таза салықтар – 464,6 млрд теңге (6,8%), ақпарат және байланыс – 404,8 млрд теңге (5,6%), кәсіби, ғылыми және техникалық қызмет – 277,7 млрд теңге (4,0%).

Жан басына шаққандағы жалпы өңірлік өнім (2025 жылғы қаңтар–маусымда) – 4 375,8 мың теңге (2024 жылғы ұқсас кезең – 3 759,2 мың теңге). Қысқа мерзімді экономикалық индикатор индексі. 2025 жылғы қаңтар-қыркүйекте қысқа мерзімді экономикалық индикатор индексі 119,7%-ды құрады, оның ішінде: ауыл, орман шаруашылығы, және балық шаруашылығы – 98,7%, өнеркәсіп – 107,4%, құрылыс – 139,4%, сауда – 107,3%, көлік және қоймалау – 155,2%, байланыс – 104,5%. Өнеркәсіптік өндіріс индексі. 2025 жылғы қаңтар–қазанда өнеркәсіп өндірісінің көлемі 2 610,7  млрд теңгені құрады, НКИ – 107,4%. Өңдеу өнеркәсібінде 2 465,0 млрд теңге сомасына өнім өндірілді, НКИ – 108,6%. 2025 жылғы қаңтар–қазанда электр энергиясымен, газбен, бумен, ыстық сумен және кондиционерленген ауамен жабдықтау көлемі 115,1 млрд теңгені, НКИ – 95,8%-ды құрады. Сумен жабдықтау, қалдықтарды жинау, өңдеу және жою, ластануды жою жөніндегі қызмет саласында 2025 жылғы қаңтар-қазанда өндіріс көлемі 30,5 млрд теңгені, НКИ – 101,5%-ды құрады.

Құрылыс жұмыстарының нақты көлемінің индексі. Құрылыс жұмыстарының көлемі 2025 жылғы қаңтар–қазанда 1 087,9 млрд теңгені немесе 2024 жылғы тиісті кезеңге 139,4%-ды құрады.

Жергілікті бюджеттен көзделген қаражат есебінен 4 601 орындық 7 мектепке қосымша құрылысты аяқтау және жалғастыру жоспарлануда. 1500 орындық 2 мектептің құрылысын аяқтау және жалғастыру, мектепке және ӨТШ инженерлік желілерінің құрылысын, сондай-ақ 13 білім беру нысандарын жобалауды, Ұлттық қордың қаражатын «Жайлы мектеп» пилоттық ұлттық жобасы шеңберінде 6 мектептің құрылысына бағыттау жоспарлануда, сондай-ақ «№1 қалалық емхананың» ғимаратын және қабылдау құрылысын қайта жаңарту, қабылдау-диагностикалық кешен, сондай-ақ 8 денсаулық сақтау нысанын жобалау жалғастырылды.

Тұрғын үйді пайдалануға беру. 2025 жылдың қаңтар–қазан айларында  3365,8 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді немесе 111,5% (2024 жылы – 3017,7 мың шаршы метр). Тұрғын үй заңнамасын реформалауға сәйкес 2025 жылғы 24 мамырдан бастап тұрғын үйге мұқтаж азаматтардың есебін жүргізу функциялары «Отбасы Банкі» АҚ-на берілді. 2025 жылдың 1 қыркүйекгіне қаржыландырудың барлық көздерінен 354 пәтер берілді, оның ішінде: СУСН үшін коммуналдық тұрғын үй қорынан 290 жалдамалы пәтер; 64 пәтер («Қазақстан тұрғын үй компаниясы» АҚ арқылы).

Негізгі капиталға инвестициялардың нақты көлемінің индексі. 2025 жылғы қаңтар-қазанда негізгі капиталға салынған инвестициялар көлемі 1 928,4 млрд теңгені немесе 2024 жылғы ұқсас кезеңге 131,4%-ды құрады. Кәсіпорындардың меншікті қаражатына 58,2%, мемлекеттік бюджеттен 33% банктердің кредиттері – 2,0%, басқа қарыз қаражаттары – 4,8% тиесілі.

Жеке инвестициялар көлемі 1254,2 млрд теңге немесе 115,4%. Инвестицияның жалпы көлеміндегі жеке инвестициялардың үлесі 65% құрайды. Ауыл шаруашылығының, орман шаруашылығының және балық шаруашылығының жалпы өнімінің көлемі 2025 жылғы қаңтар–қазанда 4 056,9 млрд теңгені құрады, нақты көлем индексі – 98,9% (2024 жылғы қаңтар–қазанда – 118,3%), оның ішінде мал шаруашылығы өнімі – 127,3 млрд теңге, индекс – 92,7% (2024 жылғы қаңтар–қазанда – 79,2%), өсімдік шаруашылығы өнімі – 1300,1 млн теңге, индекс – 97,4% (2024 жылғы қаңтар – қазанда –  367,6%). Астана қаласында ІҚМ саны 243 басты құрады (ҰМ – 2 293 бас, жылқы – 570 бас).

2024 жылы егіс алаңы 1 831,1 га құрады, дәнді және бұршақты дақылдардың ауданы 965,0 га құрайды, оның ішінде: бидай – 965 га,  көкөністер мен бақша дақылдары, тамыр және түйнек дақылдары – 67,1 га, оның ішінде ашық топырақтағы көкөністер – 16,5 га, картоп – 50,6 га, жемшөп дақылдары – 799 га.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2024 жылғы 25 қаңтардағы № 33 қаулысымен бекітілген «Астана қаласын дамытудың 2035 жылға дейінгі бас жоспары» шеңберінде Астана қаласы аумақтық ерекшелігіне байланысты ауыл шаруашылығы өңірі болып саналмайды, себебі ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерге нысаналы пайдаланудың өзгеруіне байланысты қала аумағында ауыл шаруашылығын дамыту көзделмеген тұрғын үй және елорданың әлеуметтік нысандарын салуға арналған пункттер. Бұл ретте елордада жақын маңдағы өңірлерде сататын «Ауыл, орман және балық шаруашылығы» қызмет түрімен 1481 ШОБ субъектісі (1732 тіркелген) жұмыс істейді.

Агроөнеркәсіптік кешен субъектілерін қолдау мақсатында елордада 2 мемлекеттік қолдау шарасы жүзеге асырылуда:

- инвестициялық салымдар кезінде шығыстардың бір бөлігін өтеу;

- кредиттер мен лизингтер бойынша сыйақы мөлшерлемесін субсидиялау.

2025 жылы несиелер мен лизингтер бойынша сыйақы мөлшерлемесін субсидиялау үшін 3 өтінім берілді, олардың 1-еуі резервке қабылданды, 2-еуі қаралу сатысында. Инвестициялық салымдар кезінде шығындардың бір бөлігін өтеу бойынша өтінімдер түскен жоқ. 2023-2024 жылдар аралығында 28 өтінім келіп түсті, бұл өтінімдер резервте тұр. Жол картасы шеңберінде АӨК-те жалпы құны 181 млрд теңгеге жуық 1,7 мың жұмыс орнын құратын 7 инвестициялық жоба жүзеге асырылуда.

СҚО тәжірибесін жүзеге асыру шеңберінде маңызды жобалардың бірі инвестиция көлемі 5,3 млрд теңгеден асатын және қуаты тәулігіне 100 тонна сүт шығаратын сүт өңдеу зауыты (2026 жылғы 1 жартыжылдықта пайдалануға беру) және қуаты 25 тонна болатын нан зауыты кіретін өндірістік кешен («RnR Group» ЖШС) құрылысы болып саналады (2024 жылдың желтоқсанында пайдалануға берілді). Бұл мақсаттарға республикалық бюджеттен 5 млрд теңге бөлінді.

ЕАЭО елдерімен өзара сауда

2025 жылдың қаңтар–қыркүйек айларында Астана қаласының Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттермен өзара сауда айналымының көлемі 3 695,9 млн АҚШ долларын құрады (2024 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 86,0%). Оның ішінде импорт – $3 106,3 млн (2024 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 94,8%), ал экспорт – $589,6 млн (2024 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 57,7%).

Сыртқы сауда айналымы

2025 жылдың қаңтар–қыркүйек айларында Астана қаласының (өзара сауданы қоспағанда) сыртқы сауда айналымы $9 975,9 млн-ды құрады, бұл 2024 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 4,7%-ға көп. Оның ішінде тауар экспорты – $6 141,2 млн (өсім 5,3%), импорт – $3 834,7 млн (өсім 19,9%). Экспорттық жеткізілімдердің ең үлкен үлесін минералдық өнімдер құрайды – жалпы экспорт көлемінің 48%-ы немесе $2 954,0 млн (2024 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 23,5%-ға төмендеген). Импорттық жеткізілімдердің ең үлкен үлесін машиналар, жабдықтар, көлік құралдары, аспаптар мен аппараттар алады – жалпы импорт көлемінің 59,3%-ы немесе $2 276,4 млн (2024 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 29,7%-ға артқан). Ынтымақтастықты дамыту мақсатында ресми сапарлар, сауда-экономикалық миссиялар, іскерлік кездесулер үнемі өткізіліп тұрады.

Тұтыну бағаларының индексі. Инфляцияның жалпы деңгейін сипаттайтын тұтыну бағаларының индексі 2025 жылғы қазанда 2024 жылғы желтоқсанмен салыстырғанда 110,2% құрады. Оның ішінде: азық-түлік тауарлары – 112,7%, азық-түлікке жатпайтын тауарлар – 109,8%, ақылы қызметтер – 108,9%.

Бағаның өсу себептері

Азық-түлік тауарлары бойынша: Лимонға – 69,5%-ға, қой етіне – 45%-ға, шоколадқа – 42,9%-ға, сиыр етіне – 35,8%-ға, сәбізге – 25,2%-ға, ет пен құс етіне – 24,9%-ға, кофеге – 24,6%-ға, кондитерлік өнімдерге – 23,6%-ға, қарақұмық етіне – 16,3%-ға, қарақұмыққа – 16,6%-ға өсті. Cусындар – 15,9%. Азық-түлікке жатпайтын тауарлар бойынша: зергерлік бұйымдар мен сағаттар – 32,6%, АИ-92 бензині – 15,3%, фармацевтикалық өнімдер – 13,4%, тұрғын үй-жайларды күтіп ұстау және жөндеуге арналған материалдар – 12,4%, тұрмыстық техника – 10,7%. Ақылы қызметтер бойынша: су бұру – 68,3%, қоқыс шығару – 63,3%, жеке көліктерге техникалық қызмет көрсету және жөндеу – 25,0%, сумен жабдықтау – 18,3%, әуе жолаушылар көлігі – 17,9%, жолаушылар теміржол көлігі – 13,7%, қоғамдық тамақтандыру қызметі – 13,1%.

Тіркелген шағын және орта бизнес субъектілерінің (ШОБ) саны 2025 жылғы 1 қараша жағдай бойынша жұмыс істеп тұрған ШОБ субъектілерінің саны 311,4  мың бірлікті немесе өткен жылдың тиісті кезеңіне 112,4% құрады. Жұмыс істеп тұрған ШОБ саны 2025 жылғы 1 қарашадағы жағдай бойынша жұмыс істеп тұрған ШОБ субъектілерінің саны 272,0 мың бірлікті немесе өткен жылдың тиісті кезеңіне 111,4% құрады. Тіркелген ШОБ субъектілерінің жалпы көлеміндегі үлесі 87,3% құрады. ШОБ субъектілерінің өнім шығаруы 2025 жылда қаңтар-маусымда 8 326,8 млрд теңгені құрады. Шағын және орта бизнесті қолдау мақсатында мемлекеттік қолдау субсидиялар, кепілдіктер, гранттық қаржыландыру және өндірістік инфрақұрылымды қамтамасыз ету түрінде жүзеге асырылады.

2025 жылы мемлекеттік қолдау шараларын көрсетуге 34,1 млрд теңге бөлінді, оның ішінде:

- субсидиялау құралына 32,6 млрд теңге;

- несиелер бойынша ішінара кепілдіктер беруге 0,3 млрд теңге;

- мемлекеттік гранттар беруге 135 млн теңге.

2025 жылғы 1 қараша жағдай бойынша 226 жоба субсидияланды, кредиттік портфель сомасы 38,9 млрд теңгені құрады, 51 кепілдік 2 066,5 млн теңгеге берілді және кепілдік қоры аясында 2025 жылғы маусым–қазан айларында 282 жоба 32 859,1 млн теңге сомаға кепілдендірілді. Бірыңғай кешенді бағдарламаға өзгерістер енгізілуіне байланысты осы жылдың мамыр–шілде айларында өтінімдер қабылданған жоқ.

Халық саны

Астана халқының саны 2025 жылғы 1 қазанына 1 612,5 мың адамды құрады (2024 жылғы 1 қазанына – 1 502,1 мың адам). Өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда халық саны 110,4 мың адамға немесе 7,3%-ға өсті. Халық санының өсуіне келу көші-қоны әсер етті. 2025 жылғы 1 қазанына келу көші-қонының шамасы +68 336 адамды құрады (2024 жылғы 1  қазанына  + 54 544 адам). 2025 жылғы 1 қазанда табиғи өсім + 15 473 адамды құрады (2024 жылғы қазанына +17 453 адам). 2025 жылғы 1 қазанына 19 884 туылғандар тіркелді, бұл 2024 жылмен салыстырғанда 8,2%-ға төмен. Халықтың 1000 адамға шаққандағы туу коэффициенті 16,78 промиллені құрады. Тіркелген қайтыс болғандар саны 4,3%-ға артып, 4 411 адамды құрады. Халықтың 1000 адамына шаққандағы өлім-жітім коэффициенті 3,72 промиллені құрады.

Әлеуметтік қорғау

Статистика органдарының деректері бойынша қалада 2025 жылдың ІІІ тоқсанының қорытындысы бойынша жұмыссыздық деңгейі 4,3% болды (2024 жыл ІІІ тоқсан – 4,4%). Өзін-өзі жұмыспен қамтыған халық саны – 106,1 мың адам (2024 жыл ІІІ тоқсан – 105,9 мың адам), ал өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың үлесі жұмыспен қамтылғандар санында 13,9%-ды құрады (2024 жыл ІІІ тоқсан – 15,4%). 2025 жылғы 1 қараша жағдай бойынша тіркелген жұмыссыздар саны 18 087 адамды құрады (01.11.2024 жылы – 15 690 адам), ал тіркелген жұмыссыздардың үлесі жұмыс күші санында 2,3% болды (01.11.2024 жылы – 2,1%).

2025 жылғы 1 қарашасына  жұмыспен қамту шараларымен 15,3 мың адам қамтылды. Олардың ішінде 7,7 мыңнан астам адам жұмысқа орналастырылды, 2,7 мың адам тұрақты жұмыс орындарына орналасты. Субсидияланатын жұмыс орындарына 5,0 мыңнан астам адам жұмысқа орналастырылды, оның ішінде:

  - қоғамдық жұмыстар – 3 179 адам

  - жастар практикасы – 857 адам

  - әлеуметтік жұмыс орындары – 259 адам

  - «Күміс жас» бағдарламасы – 745 адам

«Бастау Бизнес» жобасы аясында кәсіпкерлік негіздеріне оқуға 3018 адам жіберілді, сондай-ақ skills.kz платформасы арқылы сұранысқа ие дағдылар бойынша онлайн-оқуға 1372 адам қатыстырылды. Сонымен қатар жұмыспен қамтуға жәрдемдесу шараларымен 8191 жастар, 706 мүгедектігі бар тұлға, 129 бас бостандығынан айыру орындарынан босатылған және пробация қызметінде есепте тұрған азаматтар қамтылды.

Жұмыссыздарды, оның ішінде жастар мен жекелеген санаттағы азаматтарды жұмыспен қамту мүмкіндіктерін кеңейту мақсатында 42 бос жұмыс орындары жәрмеңкесі өткізілді.

Жұмыс орындарын құрудың Өңірлік картасын жүзеге асыру шеңберінде 71 134 жұмыс орны құрылды (оның ішінде 63 998 тұрақты және 7136 уақытша), бұл жылдық жоспардың 104,5%-ын құрайды (жоспар – 68 050), оның ішінде:

- жобалар аясында – 8 708 орын,

- бос жұмыс орындарына орналастыру – 2 657 орын.

Астана қаласының Статистика департаментінің мәліметі бойынша «Кірістері ең төменгі күнкөріс деңгейінен төмен халықтың үлесі» көрсеткіші 2025 жылғы 2-тоқсанда 2,9%-ды (2024 жылғы 2-тоқсанда – 2,3%) құрады.

Халықтың табыс деңгейі

Орташа айлық атаулы жалақы (2025 жылғы қаңтар-қыркүйегі) 576,2 мың теңге, бұл 2024 жылғы деңгейден 14,1%-ға жоғары. Халықтың жан басына шаққандағы орташа номиналды ақшалай кірістері (2025 жылғы 2 тоқсан) – 112,2% (2024 жылғы ұқсас кезеңге), нақты ақшалай кірістер индексі (2025 жылғы 2 тоқсан) – 99,1% (2024 жылғы ұқсас кезеңге).

Жылумен, электрмен, газбен жабдықтау. Астана қаласына жылумен жабдықтау желілерінің ұзындығы 1 047 мың шақырым тозуы 53,8%. 2025 жылы 7,8 шақырым жылумен жабдықтау желілерін ағымдағы жөндеу және қайта жаңарту жоспарланған – «Астана-Теплотранзит» АҚ. Астана бойынша электрмен жабдықтау желілерінің ұзындығы 23,5 мың шақырым, тозу – 32,8%. Осы жылы «Астана-Энергия» АҚ бойынша электр энергиясын өндіру – 813 633 мың кВтсағ, жылу энергиясын өндіру – 3 107 807 Гкал құрады.  «Астана – АЭК» АҚ бойынша ЭБЖ-220/110/20/10/6/0,4 кВ ұзындығы 6 532,9 мың шақырымды құрайды. Астанада табиғи газбен жабдықтау желілерінің ұзындығы 800 шақырым. 2025 жылға жаңғырту жүргізу жоспарланбаған – Газ Аймақ.

Сумен қамтамасыз ету және су бұру. Елордадағы сумен жабдықтау желілерінің ұзындығы 1778 шақырым, олардың тозуы – 40,1%. Су бұру желілерінің ұзындығы – 1238 шақырым, олардың тозуы – 39,7%. 2024 жылмен салыстырғанда сумен жабдықтау желілері бойынша тозу 0,1%-ға, су бұру желілері бойынша 0,3%-ға төмендеді.

Автомобиль жолдары. 2025 жылдың қаңтар-қазан айларында жалпы Астана қаласы бойынша жүк айналымы 41 439,0 млн т-км немесе 2024 жылдың тиісті кезеңіне 116,7% құрады (жүк айналымының жалпы көлемінің 94,8% теміржол көлігімен жүзеге асырылды – 39 310,0 млн т-км). Жолаушылар айналымының көлемі 15 154,8 млн п-км немесе 2024 жылдың тиісті кезеңіне 98,2% құрады (жалпы жолаушылар айналымының 47,8% әуе көлігімен жүзеге асырылды – 7 134,5 млн п-км, 30,9% – автомобиль көлігімен – 4 694,2 млн п-км). Елорданың көше-жол желісінің жалпы ұзындығы 1 249 шақырым, 1 145,7 көшеден тұрады, оның ішінде 1 079,2 шақырым қатты жабыны бар және 66,5 шақырым қатты жабыны жоқ. 62 инженерлік құрылым бар, оның ішінде 8 көлік айрығы, 9 жол өтпесі, 25 автожол және 6 жаяу жүргіншілер көпірі, 4 жер үсті және 10 жерасты жаяу жүргіншілер өткелі.

Бюджетке салықтық және салықтық емес түсімдер

2025 жылғы 1 қараша жағдай бойынша жергілікті бюджетке салықтар мен басқа да міндетті төлемдердің түсуі 978 619,3 млн теңгені (2024 жылдың 1 қарашасына – 865 723,8 млн теңге) құрады, болжам бойынша 959 052,3 млн теңге, болжамды көрсеткіштердің орындалуы 113,0%-ды құрады. Асыра орындау – 19 567 млн теңге. Астана қаласы бюджетінің шығыстары 2025 жылғы қаңтар-қазанда 1 401,0 млрд теңгені құрады, есепті кезеңге арналған жоспар 92,0%-ға орындалды. Шығындар сомасы 2024 жылдың ұқсас көрсеткішімен салыстырғанда 160,3 млрд теңгеге немесе 14,5-ға ұлғайды. Шығындар құрылымында шығындар ең үлкен үлес салмағын білім беру – 314,5 млрд теңге, денсаулық сақтау – 19,5 млрд теңге, әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамсыздандыру – 44,1 млрд теңге, мәдениет, спорт, туризм және ақпараттық кеңістік – 44,8 млрд теңге, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық –  268,1 млрд теңге, отын-энергетика кешені және жер қойнауын пайдалану – 75,7 млрд теңге, көлік және коммуникация – 163,7 млрд теңге алады. 2025 жылға арналған облыс бюджетінің бекітілген шығыс жоспары 1 779,9 млрд теңге, 2025 жылғы 1 қарашаға орындалуы 1 401,0 млрд теңге немесе есепті кезеңге арналған жылдық жоспарға 78,7%. Шығындар сомасы 2024 жылғы бекітілген жоспармен салыстырғанда 239,3 млрд теңгеге немесе 27,7%-ға ұлғайды.

Бекітілген жоспар бойынша шығындар құрылымында ең көп үлес салмағын білім беру шығындары – 382,7 млрд теңге (2025 жылғы 1 қарашаға факт – 314 458,9 млн теңге), денсаулық сақтау – 35,2 млрд теңге (2025 жылғы 1 қарашаға факт – 19 475,5 млн теңге), әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамсыздандыру – 59,6 млрд теңге (2025 жылғы 1 қыркүйекке – 44 070,9 млн теңге), мәдениет, спорт, туризм және ақпараттық кеңістік – 60,0 млрд теңге (2025 жылғы 1 қарашаға факт – 44 763,6 млн теңге), тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық – 336,4 млрд теңге (2025 жылғы 1 тамызға факт – 268 135,7 млн теңге), отын-энергетика кешені және жер қойнауын пайдалану – 102,3 млрд теңге (2025 жылғы 1 қараша – 75 666,2 млн теңге), көлік және коммуникациялар – 189,9 млрд теңге (2025 жылғы 1 қараша – 163 742,7 млн теңге).

Экология

Астана қаласында ауаның ластануы негізінен ЖЭО, жеке сектор, автокөлік және өндірістік нысандардың шығарындыларына байланысты жылдың суық мезгілінде байқалады. Қыс мезгілінде желсіз және бұлтсыз ауа-райы жиі төмен температура аясында орнатылады. Экологиялық заңнаманы ескере отырып, жаңа архитектуралық жоспарлар бойынша салынған сол жағалауда желдің жылдамдығы түтін мәселесін шешуге көмектеседі. Ескі қала орталығында желдің әсері азырақ сезіледі, бірақ ауа ластанған. Екі ЖЭО да оң жағалауда орналасқан, ал қаланың шетінде жеке секторды көмірмен жылытуға байланысты шығарындылар бар. Соңғы төрт жылда ЖЭО-ны газдандыру мен жаңғыртудың нәтижесінде ластаушы заттардың нақты шығарындыларының көлемі 32,1%-ға (жылына 104 мың тоннадан 70,6 мың тоннаға дейін) қысқарды. Газ тарату желілері құрылысының екі кезегі аяқталды, бұл 11,5 мың жеке үйді газға қосуға және ЖЭО шығарындыларын 30,5%-ға төмендетуге мүмкіндік берді. Бес жыл ішінде автомобильдер саны 20,2%-ға өсті, бұл ауа сапасына айтарлықтай әсер етеді. Жүктемені азайту үшін веложолдар (148,71 шақырым), электр көлігі (1,5 мың бірлік), электр автобустары (120 бірлік) және электр жанармай құю бекеттері (90 бірлік) дамуда. Қалада 17,5 млн жасыл желек бар, оның ішінде 2024 жылы – 1 млн-нан астам, 2025 жылға арналған отырғызу жоспары – 1,1 млн. Жалпы алғанда, экологиялық жағдай біртіндеп жақсарып келеді, алайда автокөліктің өсуі экологиялық таза көлікті дамыту және жол қозғалысын оңтайландыру бойынша қосымша шараларды талап етеді.

Білім 

2025 жылғы 1 қарашасына 3-тен 6 жасқа дейінгі балаларды мектепке дейінгі тәрбиемен және оқытумен қамту деңгейі – 100% (2023 жылы жоспарлы мәні – 99,5%, 2024 жылы жоспарлы мәні – 99,7%). 2025 жылғы 1 қарашасына интернет желісіне қолжетімді мектептердің үлесі – 100% (2022 жылы жоспарлы мәні – 100%, 2024 жылы жоспарлы мәні – 100%). 2025 жылғы 1 қарашасына мемлекеттік тапсырыс бойынша оқитын техникалық және кәсіптік білім беру студенттерінің дуальді оқумен қамтылу үлесі – 35% (2022 жылғы жоспарлы мәні – 27%, 2023 жылғы жоспарлы мәні – 28%, 2024 жылғы жоспарлы мәні – 30%).

2023 жылы оқушы орындарының тапшылығы 40 мыңнан астам орынды құрады, қалада (8 үш ауысымды және 18 шамадан тыс толықтырылған мектептер) болды. Аталған мәселені шешу үшін соңғы екі жылда 36 мектеп салынды (жеке инвестициялар есебінен 10 мектеп, жергілікті бюджет есебінен 10 мектеп, «Жайлы мектеп» аясында 16 мектеп) 48 290 орынға (бір ауысымда). 2024 жылы 24 мектеп салынды, олардың ішінде (16 жайлы мектеп, 5 – жеке инвестициялар есебінен, 3 мектеп – бюджеттік инвестициялық жобалар есебінен). Осылайша, екі жыл ішінде пайдалануға берілген мектептердің есебінен 4 үш ауысымды мектептің (№17, 27, 59, 69), 5 шамадан тыс толықтырылған мектептің (№30, 63, 67, 69, 85) мәселесі шешілді. Осы жылы бір ауысымда 43 744 орынға арналған 14 мектеп салу жоспарланған (4 – БИП, 7 – жайлы мектеп, 3 – жеке). 2025 жылғы 1 қыркүйекте 28 000 орынға (екі ауысымда) арналған 7 мектеп (7 мектеп) ашылды. Осылайша, 4 үш ауысымды мектептің (№37, 71, 79, 83) және 7 шамадан тыс толықтырылған мектептің (№62, 63, 64, 78, 86, 87, 89) мәселесі шешілді. Үш ауысымды мектептердің саны нөлге жеткізілді. Қалған екі ауысымда 19 744 орынға арналған 8 мектеп осы жылдың соңына дейін ашылады.

Аталған нысандарды іске қосу осы жылдың соңына дейін қалған 5 шамадан тыс толықтырылған мектептің (№60, 72, 74, 83, 86) мәселесін шешуге мүмкіндік береді. Жалпы 2029 жылға дейін (2026–2028 жылдары) 135 931 оқушы орнына арналған 63 мектеп салынады. (2026 жылы – 22 мектеп, 2027 жылы – 21 мектеп, 2028 жылы – 20 мектеп).

Денсаулық сақтау 

2025 жылғы 1 қазан жағдай бойынша  тұрғылықты жері бойынша 1 жасқа дейінгі 103 бала қайтыс болды (2024 жылы – 93). 2025 жылдың 9 айының қорытындысы бойынша «тұрақты тұрғылықты жері бойынша» 3 аналық өлім жағдайы тіркелді, көрсеткіш – 12,6‰, 2024 жылдың сәйкес кезеңіндегі 4,1‰ (1 жағдай) деңгейімен салыстырғанда жоғары. Туберкулезбен алғаш рет ауыру көрсеткіші 2024 жылдың есепті кезеңімен салыстырғанда 2025 жылдың қаңтар–қыркүйек айларында 20,2%-ға төмендеп, 100 мың адамға шаққанда 28,20-ны құрады (2024 жылы – 35,33). Туберкулезден өлім-жітім көрсеткіші 100 мың адамға шаққанда 0,77-ні құрап, 2024 жылдың сәйкес кезеңіндегі 0,91-мен салыстырғанда 16%-ға төмендеді. 2025 жылы денсаулық сақтау жүйесін қаржыландыруға  35,3 млрд теңге бөлінді, оның ішінде жергілікті бюджет қаражаты есебінен денсаулық сақтау нысандарын дамытуға  8,1 млрд теңге қарастырылды. Көзделген қаражат есебінен «№1 қалалық емхана» және «Қабылдау-диагностикалық кешен құрылысы» ғимаратын қайта жаңарту, сондай-ақ 7 денсаулық сақтау нысанын жобалау жоспарлануда. 

Қазақстанның Премьер-министрі мен Үкіметі жаңалықтарынан хабардар болыңыз — ресми Telegram-каналға жазылыңыз

Жазылу