Emblem
Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің
ресми ақпараттық ресурсы
Menu
Emblem
Close button

Қазақстанда 720 мың тонна көлеміндегі әлеуметтік маңызы бар азық-түлік қоры қарастырылған

Дүйсенбі, 18 Мамыр 2020, 19:00:57

Төтенше жағдай жөніндегі мемлекеттік комиссияның қорытынды отырысында ҚР Президенті Қ. Тоқаев қазіргі жағдайдың мынаны нақтылап бергенін атап өтті: азық-түлік қауіпсіздігі  тұтас бір мемлекеттің қауіпсіздігінің басты элементі. Бүгінде еліміздің аграршыларына барынша қолдау көрсетіліп жатыр. Төтенше жағдай кезеңінде әлеуметтік маңызы бар тауарлардың қажетті тізімі бекітілді, олар бойынша баға мемлекеттік деңгейде реттеледі. Азық-түлік қорының жеткілікті болуын қамтамасыз етіп, оларды дүкен сөрелеріне дейін жеткізу тетіктерін пысықтау және бағаны қатаң бақылау қажет, алыпсатарлыққа жол беруге болмайды. 

Төтенше жағдай кезеңінде еліміздің кәсіпорындары тұрақты жұмыс істеді, өндірілген өнім сауда нүктелеріне еш кедергісіз жеткізілді, бұған дүкен сөрелерінде азық-түліктің жеткілікті көлемде және алуан түрінің болуы дәлел бола алады. 

Коронавирус індетінің таралуына байланысты туындаған дағдарыс, төтенше жағдайдың және көптеген елдерде карантиннің енгізілуі шекаралардың жабылып, жолға қойылған сауда-саттық байланыстарының бұзылуына әкелді, бұл барлық елдердің дерлік экономикасына кері әсерін тигізді. Бұл жағдай әсіресе, негізгі азық-түлік өнімдерінің импортына тәуелді елдерде теріс ықпалын көрсетті. 

Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметтерінше, Қазақстан өз өндірісі есебінен негізгі азық-түлік өнімдерімен өзін толық қамтамасыз етіп отыр. Мәселен, ведомство күнделікті пайдаланылатын азық-түлік тауарларының 29 түрінің өндірісіне, импортына, экспорты мен тұтынуға есеп жүргізіледі (ҚР ҰЭМ Статистика комитетінің және ҚР ҚМ Мемлекеттік кірістер комитетінің статистикалық мәліметтерінің негізінде). 

Осы мәліметтерге сәйкес, 2019 жылы көрсетілген 29 азық-түлік тауарынан 23-і бойынша отандық өндіріс еебінен қамтамасыз етілу 80% және одан астамды құрады, ал кейбір тауар түрлері бойынша 100%-дан асты. 

Тек 6 тауар мұнда кірмеді: алма (62,9%), балық (60,8%), шұжық өнімдері (62,0%), сыр және ірімшік (57,0%), қант (46,6%),  құс еті (58,3%), аталған өнімдер бойынша әзірге импортқа тәуелділік бар.

Атап айтқанда, құс еті, сыр, ірімшік, қант, алма және шұжық өнімдері бойынша импортты алмастыру жұмыстары жүргізілетін болады. Ұзақ мерзімдік салалық бағдарламалар әзірленді. 

Сонымен қатар, 2019-2021 жылдарға арналған Тамақ және өңдеу өнеркәсібін дамыту жөніндегі жол картасы жүзеге асырылып жатыр, онда шикізаттық базаны дамыту, оның ішінде сүт, ет, қант қызылшасын, көкөністер мен жемістерді өңдеу, құс шаруашылығы қарастырылған. 

Сонымен қатар «Амал био» және «Дала-фрут» компаниялары мысалында Алма өндірісін дамыту жөніндегі жол картасы іске асырылуда. 

Импорт алмастыру бойынша іс-шаралар аясында 2020 жылы қуаты 105 мың тонна 25 сүт-тауарлық ферма, 3 ет комбинаты, қуаты 73 мың тонна болатын 8 құс фабрикасы салынады, 2000 га жерге бақ егу жоспарланған, Жамбыл және Павлодар облыстарында жалпы қуаты жылына 200 мың тонна қант болатын 2 қант зауытының құрылысы басталды, жұмыс істеп тұрған үш қант зауытын жаңғырту жоспарланған.  

Сонымен қоса, суармалы жерлер кеңейтіледі, оның ішінде: мал азығы егілетін жерлер 45 мың га дейін, көкөніс егілетін жерлер 15 мың га дейін, сондай-ақ әртараптандыру бойынша майлы, бұршақ, техникалық дақылдар тәрізді өнімділігі жоғары дақылдарды егу алқаптары ұлғайтылады. Бұл 2024 жылға қарай ішкі нарықты осындай азық-түлік тауарларымен толық көлемде, ал қантпен 40% көлемінде молықтыруды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. 

 

Қазақстанда мал шаруашылығын дамытуда жеткілікті өсу қамтамасыз етілуде

Қазір өндіріс көлемін ұлғайтуға ғана емес, мал шаруашылығының тиімділігі мен өнімділігі деңгейін арттыруға да көбірек көңіл бөлінуде. 

Ет өндірісі 3,7%-ға артып, 149,4 мың тоннаны құрады (оның ішінде сиыр еті 62.2 мың тонна, қой еті 15,5 мың тонна, шошқа еті 15,1 мың тонна, жылқы еті 15,9 мың тонна, құс еті 38,2 мың тонна), тауарлық сиыр сүті 4,0%-ға артып, 334,9 мың тоннаға дейін жетті. 

 

ҚР Ұлттық экономика министрлігінің Статистика комитетінің мәліметтері бойынша 2020 жылдың қаңтар-наурыз айларында 2019 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда шұжық өнімдерін өндіру көлемі 21,1%-ға, ет және ет-өсімдік консервілерін өндіру 1,7%-ға, өңделген балық өндірісі 2 есе, консервіленген балық өндіру 62,1%-ға, өңделген сүт 3,7%-ға, ақ май 14,5%-ға, ашытылған сүт өнімдерін өндіру 6,4%-ға, қатты сыр өндіру 9,9%-ға, құрғақ сүт өндіру 30,7%-ға артқан. 

 

Дайын өнім қорымен бірнеше аптадан бірнеше айға дейін қамтыла алады

Өңірлердің шұғыл мәліметтері бойынша 2020 жылдың 4 мамырына елімізде жалпы 857 мың тонна көлемінде түрлі азық-түлік тауарларының қоры бар, оның ішінде тұрақтандыру қорларында – 47,1 мың тонна, өндіруші кәсіпорындарда – 284,1 мың тонна, қоймаларда – 172,8 мың тонна, сауда желілерінде – 351,1 мың тонна.  

Сонымен қатар 351 млн дана жұмыртқа, 3,8 млн тонна азық-түлік бидайы бар. Елімізде әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының қорының жалпы көлемі 719,4 мың тонна, оның ішінде ұн – 147,7 мың тонна, картоп – 121,5 мың тонна, күріш – 98,7 мың тонна, макарон – 17,6 мың тонна және т.б.

Нақты тұтыну бойынша дайын өнімдердің қолдар бар қорымен қамтамасыз етілу өнімдердің алуан түрлері бойынша бірнеше аптадан бірнеше айға дейін қамтиды. Бұл ретте азық-түлік өнімдерін өндіру үшін шикізат пен материал да, сондай-ақ өндіруші кәсіпорындардың қуаты да жеткілікті, барлық кәсіпорындар жұмыс істейді және өнім өндіреді. Сонымен қатар өнімдердің бір бөлігі шетелдерден жеткізіледі, бірақ, ол тұрғындарды азық-түлік тауарларымен қамтамасыз етуде шешуші рөл атқармайтын аз ғана бөлігі. Осылайша, азық-түлік тауарларының қоры үнемі толықтырылып отырады және өнімдердің тапшылығы болмайды. 

Бағаға келсек, дағдарыс пен дүрбелең жағдайларында әрдайым азық-түлік өнімдерінің бағасының көтерілуі орын алады. Бұл ретте, егер бағаның бұлайша өсуі бір жағынан объективті факторларға байланысты болса, екінші жағынан көбіне-көп баға негізсіз өседі. Осыған байланысты, төтенше жағдай кезеңінде бағаның негізсіз өсуіне жол бермеу мақсатында Сауда және интеграция министрлігінің, Ауыл шаруашылығы министрлігінің және Ұлттық экономика министрлігінің бірлескен бұйрығымен негізгі азық-түлік тауарларының 9 түріне шекті баға бекітілді.  


Экспортқа тыйым салу және тұтынудағы жоғары сұраныс

ҚР статистика органдарының мәліметінше, 2020 жылғы қаңтар айында АӨК өнімінің экспорты $219,1 млн құрады, бұл 2019 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 66,2%-ға аз ($330,9 млн). Алайда, АӨК қайта өңделген өнімінің экспорты 2020 жылғы қаңтар айында 7,6%-ға артып, $94,6 млн (2019 жылғы қаңтарда – $87,9 млн) құрады.

2020 жылғы қаңтарда көп экспортталған АӨК өнімдерінің тобына: АӨК өнімі экспортының жалпы көлемінің 17,9%-ы — бидай және меслин, 12,5% — арпа, 11,9% — ұн, 9,2% — мақта талшығы, 8,5% — зығыр тұқымы, 7,6% — өсімдік майы, 3,6% — күнбағыс дәні, 1,8% — жасымық, 1,6% — балықтың жон еті (мұздатылған) кіреді.

Сондай-ақ республика үшін әлеуметтік маңызы жоғары азық-түлік тауарларының кейбір түрлеріне тыйым салынды. Тізімге енгізу үшін мынадай белгілер ескерілді: ішкі және сыртқы нарықтардағы жоғары сұраныс (ұн, бидай, күнбағыс майы), ішкі нарықтағы импорттың жоғары үлесі (қант), өндірістің маусымдылығына байланысты ішкі нарықта жеткіліксіз болуы (қарақұмық, картоп).

Қазақстан Республикасының аумағынан шығаруға тыйым салынған тауарлар тізбесі:

  • Қант — отандық өндіріс көлемінің жеткіліксіздігі, ішкі нарықта қант импортының жоғары үлесі;

  • Қарақұмық, қарақұмық жармасы, картоп және пияз — ішкі және сыртқы нарықтардағы жоғары сұраныс, қарақұмық жармасы мен шикізаты экспортының жоғары үлесі, маусымаралық кезеңде көлемінің жеткіліксіздігі;

  • Тазартылған күнбағыс майы мен күнбағыс дәні — шикізатқа және май тұқымына ішкі және сыртқы нарықтарда жоғары сұраныстың болуына байланысты қамтамасыз етілуін азайту тәуекелі.

Қазақстан Республикасының аумағынан әкетуге қатысты сандық шектеулер енгізілетін тауарлардың тізбесі (квоталар):

Ұн мен бидай — ішкі және сыртқы нарықтардағы жоғары сұраныс.

Сондай-ақ бұған дейін Қазақстаннан әкетуге тыйым салынған тазартылмаған күнбағыс майы және тұқымдық картоп сандық шектеулер (экспортқа арналған квоталар) белгіленген тауарлар тізбесіне енгізілген.

 

Ауыл шаруашылығы дақылдарын себу

Биылғы 6 мамырдағы жағдай бойынша республиканың 13 өңірінде (Ақмола, Ақтөбе, Алматы, Атырау, Шығыс Қазақстан, Жамбыл, Батыс Қазақстан, Қарағанды, Қостанай, Қызылорда, Павлодар, Солтүстік Қазақстан және Түркістан облыстары) тұқым себу алдындағы жұмыстар жүргізіліп жатыр.

Қазіргі таңда ылғал жабу 16,3 млн га немесе жоспардың 108% (15 млн га), топырақты тұқым себу алдында өңдеу — 2,9 млн га немесе 41% (7 млн га) жүзеге асырылды.

Ауыл шаруашылығы дақылдарын егу 12 облыста (Ақтөбе, Алматы, Атырау, Шығыс Қазақстан, Жамбыл, Батыс Қазақстан, Қарағанды, Қызылорда, Маңғыстау, Қостанай, Павлодар, Түркістан облыстары) қолға алынған.

Атап айтқанда, дәнді және дәнді-бұршақты дақылдар 907 мың га немесе жоспарланған жердің 6,2%-на, майлы дақылдар – 382 мың га (12,6%), көкөніс-бақша дақылдары мен картоп – 199 мың га (44,5%), қант қызылшасы – 17,4 мың га (83,3%), мақта – 54 мың га (45,2%), көпжылдық шөптер – 170 мың га (54,7%) жерге егілді.

Көктемгі-егіс жұмыстары қалыпты режимде жүргізіледі, бұл ретте осы жылдың егіс жұмыстарының қарқыны өткен жылдың қарқынынан жоғары.


Шаруаларды қолдау, салықтан босату

Үкімет Қаулыларымен мынадай қолдау шаралары көзделген:

  • 2020 жылғы 31 желтоқсанға дейін ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірушілер ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерге жер салығынан босатылды;

  • барлық салықтар бойынша 2020 жылғы 15 тамызға дейінгі мерзімге орындалмаған салық міндеттемелері бойынша өсімпұл есептеу тоқтатылды және салық есептілігін тапсыру мерзімі 2020 жылдың 3 тоқсанына ауыстырылды;

  • ҚҚС есепке алу әдісімен төленетін импортталатын тауарлар тізбесіне ірі қара мал және асыл тұқымды балапандар енгізілген;

  • 2020 жылғы 1 қазанға дейін әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарлары бойынша ҚҚС мөлшерлемесі 8% көлемінде белгіленген.

Сондай-ақ барлық шағын, орта, микробизнес субъектілері үшін:

  • 2020 жылғы 1 маусымға дейін салықтар мен әлеуметтік төлемдерді төлеу мерзімі ұзартылды;

  • 2020 жылғы 1 маусымға дейін салық және кеден берешегін мәжбүрлеп өндіріп алудың барлық шарасы тоқтатылды.

Бұдан өзге, шағын және микро бизнес субъектілері үш жылға табыс салығын төлеуден босатылған.


Қазақстанның Премьер-Министрі мен Үкіметі жаңалықтарынан хабардар болыңыз — ресми Telegram-ботқа жазылыңыз


Жаңалықтар тізбегі
26 Қыркүйек 2020, 11:26
Мемлекет басшысы Ұлттық ғылым академиясының президенті Мұрат Жұрыновты қабылдады
25 Қыркүйек 2020, 21:34
Нұрсұлтан Назарбаев Өзбекстан Республикасының Президенті Шавкат Мирзиёевпен кездесті
25 Қыркүйек 2020, 18:20
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 24 қыркүйектегі №613 Қаулысы
25 Қыркүйек 2020, 17:31
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 24 қыркүйектегі №612 Қаулысы
25 Қыркүйек 2020, 16:57
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 24 қыркүйектегі №607 Қаулысы
25 Қыркүйек 2020, 16:49
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 24 қыркүйектегі №606 Қаулысы
25 Қыркүйек 2020, 16:45
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 23 қыркүйектегі №603 Қаулысы
25 Қыркүйек 2020, 16:39
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 23 қыркүйектегі №601 Қаулысы
25 Қыркүйек 2020, 16:30
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 23 қыркүйектегі №599 Қаулысы
25 Қыркүйек 2020, 16:15
Мемлекет басшысы жұмыс сапарымен Алматыға барды
24 Қыркүйек 2020, 20:12
Балықты өсіруге бағдарлану, заңнаманы жетілдіру және мемлекеттік қолдау шаралары — Қазақстанда балық саласы қалай дамуда
24 Қыркүйек 2020, 17:38
ҚР Премьер-Министрі А. Мамин Шардарада еліміздің балық саласын дамыту жөнінде семинар кеңес өткізді
24 Қыркүйек 2020, 13:31
Мәди Такиев ҚР Президенті Әкімшілігінің Әлеуметтік-экономикалық мониторинг бөлімінің меңгерушісі болып тағайындалды
24 Қыркүйек 2020, 12:14
Арман Шаққалиев ҚР СИМ Техникалық реттеу және метрология комитетінің төрағасы қызметінен босатылды
23 Қыркүйек 2020, 21:04
Қазақстан Президенті БҰҰ Бас Ассамблеясы 75-сессиясының жалпысаяси дебаттарында сөз сөйледі
23 Қыркүйек 2020, 19:00
Людмила Бюрабекова ҚР денсаулық сақтау вице-министрі қызметінен босатылды
23 Қыркүйек 2020, 17:50
«Бәйтерек» холдингінің өңдеуші секторды қаржылық қолдауы 17%-ға артты
23 Қыркүйек 2020, 14:43
 «Астана EXPO-2017» ЖЭС биыл жыл соңына дейін 100 МВт көлеміндегі толық қуатына шығады
22 Қыркүйек 2020, 19:55
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Мемлекеттік хатшы Қырымбек Көшербаевты қабылдады
22 Қыркүйек 2020, 17:29
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 22 қыркүйектегі №596 Қаулысы
22 Қыркүйек 2020, 17:26
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 22 қыркүйектегі №597 Қаулысы
22 Қыркүйек 2020, 16:18
Қасым-Жомарт Тоқаев Қарағанды облысының әкімі Жеңіс Қасымбекті қабылдады
22 Қыркүйек 2020, 13:14
ҚР Үкіметінің отырысы, 22.09.2020
22 Қыркүйек 2020, 12:12
Қазақстанда егін жинау жұмыстары 93,4%-ға аяқталды — ҚР АШМ
22 Қыркүйек 2020, 11:16
Қазақстанда тұтынушылардың құқығын қорғау саласында 65 қоғамдық ұйым жұмыс істейді — ҚР СИМ
22 Қыркүйек 2020, 10:05
Үкімет басшысы тұтынушылардың құқығын қорғауды күшейту бойынша бірқатар тапсырма берді
22 Қыркүйек 2020, 10:02
2020 жылы ҚР егінінің экспорттық әлеуеті 7,5-8 млн тонна астықты құрайды
21 Қыркүйек 2020, 23:23
Қазақстан Президенті БҰҰ 75 жылдығына арналған Жоғары деңгейдегі іс-шарада сөз сөйледі
21 Қыркүйек 2020, 12:54
Үкіметте бұқаралық спортты дамыту мәселесі қаралды
21 Қыркүйек 2020, 11:44
22 қыркүйек күні Үкімет үйінде Қазақстан Үкіметінің отырысы өтеді
20 Қыркүйек 2020, 09:04
Видеодайджест: «Аптаның айшықты оқиғалары» №78
19 Қыркүйек 2020, 15:53
Қазақстанның Тұңғыш Президенті Әбіш Кекілбаев атындағы музейге барды
18 Қыркүйек 2020, 22:27
Нұрсұлтан Назарбаев халықаралық туристік хабтың таныстырылымына қатысты
18 Қыркүйек 2020, 18:26
ҚР Үкіметінде жұмыс орындарын сақтау және жалақыны уақытылы төлеу мәселелері талқыланды
18 Қыркүйек 2020, 18:10
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 16 қыркүйектегі №590 Қаулысы
18 Қыркүйек 2020, 18:00
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 16 қыркүйектегі №589 Қаулысы
18 Қыркүйек 2020, 17:49
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 16 қыркүйектегі №588 Қаулысы
18 Қыркүйек 2020, 17:19
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 16 қыркүйектегі №587 Қаулысы
18 Қыркүйек 2020, 17:15
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 15 қыркүйектегі №584 Қаулысы
17 Қыркүйек 2020, 18:56
Қазақстан Премьер-Министрі А. Мамин Түрікменстан Президенті Г. Бердымухамедовпен келіссөз жүргізді
17 Қыркүйек 2020, 18:45
ҚР Үкіметінде мүгедек жандарды әлеуметтік қорғау мәселесі талқыланды
16 Қыркүйек 2020, 21:35
Елбасының төрағалығымен Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесінің отырысы өтті
16 Қыркүйек 2020, 18:09
Ерлан Қиясов ҚР денсаулық сақтау вице-министрі – ҚР Бас мемлекеттік санитарлық дәрігері болып тағайындалды
16 Қыркүйек 2020, 17:16
Мемлекет басшысы Төтенше жағдайлар министрі Юрий Ильинді қабылдады
15 Қыркүйек 2020, 20:33
Қасым-Жомарт Тоқаев жаңадан құрылған агенттіктердің төрағалары Серік Жұманғарин мен Қайрат Келімбетовті қабылдады
15 Қыркүйек 2020, 14:53
Мемлекет басшысы Премьер-Министр Асқар Маминді қабылдады
15 Қыркүйек 2020, 12:26
Қазақстанда бағаны тұрақтандыру үшін ішкі нарықты негізгі азық-түлікпен толықтыру жұмысы жүргізілуде — ҚР АШМ
15 Қыркүйек 2020, 10:27
Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарлары бағасының өсуі жыл соңына дейін 6%-дан аспайды — ҚР СИМ
15 Қыркүйек 2020, 10:07
ҚР Премьер-Министрі А. Мамин әлеуметтік маңызы бар азық-түлік өнімдері бағасының тұрақтылығына қатаң бақылау орнатуды тапсырды
15 Қыркүйек 2020, 09:44
Биыл Қазақстанда Индустрияландыру картасы аясында құны 1 трлн теңге болатын 206 жоба іске қосылады
Депутаттық сауал
© 2019 - 2020 Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Баспасөз Қызметі.
SoftDeCo компаниясының жобасы.